اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی بر مشارکت تحصیلی: نقش واسطه‌ای استرس تحصیلی و فرسودگی تحصیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد گروه روان شناسی تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران

3 استاد گروه سنجش و اندازه گیری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 استادیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی در افزایش مشارکت تحصیلی با تأکید بر نقش واسطه‌ای استرس تحصیلی و فرسودگی تحصیلی بود. بدین منظور طی یک مطالعۀ نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه کنترل، 40 دانشجو به شیوۀ نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش قرار گرفتند. گروه آزمایش 8 جلسۀ 120 دقیقه‌ای آموزش دیدند. گروه‌ها در سه مرحلۀ پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری به پرسشنامه‌های مشارکت تحصیلی، استرس تحصیلی و فرسودگی تحصیلی پاسخ دادند. برای تحلیل داده‌ها از رویکرد حداقل مربعات جزئی در قالب الگوی علل چندگانه نشانگرهای چندگانه استفاده شد. نتایج نشان داد که آموزش ذهن‌آگاهی توانست در قدم اول موجب کاهش فرسودگی تحصیلی و استرس تحصیلی شده و درگام دوم و به شکل غیر‌مستقیم بر مشارکت تحصیلی تأثیر گذاشته و آن را ارتقا بخشید؛ مدل پیگیری مؤید این اثرات بود. در مجموع مدل مفهومی پژوهش در مرحلۀ پس‌آزمون، 68 درصد از واریانس مشارکت تحصیلی و در مرحلۀ پیگیری 50 درصد از واریانس مشارکت تحصیلی را تبیین کرد. در رابطه با این نتایج می‌توان گفت برنامۀ آموزشی از این جهت مؤثر واقع شده است که در این برنامه شرکت‌کننده‌ها هشیاری بدون قضاوتشان ارتقا می‌‌یافت و آنها در مواجهه با چالش‌ها اطلاعات بیشتری را در نظر می-گرفتند. مشاوران با در نظرداشتن این الگو می‌توانند بر مشارکت تحصیلی دانشجویان تأثیر بگذارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Mindfulness Program on Academic Engagement: the Mediating roles of Academic Stress and Academic Burnout

نویسندگان [English]

  • farnaz taheri 1
  • fariborz dortaj 2
  • ali delavar 3
  • Aboutaleb Seadatee Shamir 4
1 Ph.D student in Educational Psychology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Professor of Educational Psychology, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
3 Professor of Measurement and Measurement Department, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
4 Assistant Professor of Educational Psychology, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

The main purpose of this study was to investigate the effectiveness of mindfulness program on academic engagement with an emphasis on mediating roles of academic stress and academic burnout. For this purpose, we used a pretest-posttest design with a control group. 40 students were selected through a convenience sampling and randomly assigned to control and experimental groups. The experimental group was trained for 8 sessions of 120 minutes. The groups answered the questionnaires of academic engagement, academic stress and academic burnout in three stages: pre-test, post-test and follow-up. For data analysis, partial least squares approach was used in the form of the multiple indicators multiple causes. The results showed that mindfulness program could firstly reduce academic burnout and academic stress significantly and in the second step could promote academic engagement indirectly. The follow-up model also confirmed these effects. In sum, the conceptual model of research explained 68% of academic engagement variance in the post-test phase as well as 50% in the follow-up phase. Regarding these results, it can be said that MBSR was effective since it increased non-judgmental awareness and make the participants more aware the challenges they faced. Counselors with this template can influence students' academic engagement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Academic Burnout
  • Academic Engagement
  • Academic Stress
  • Mindfulness